|
|
 |
|
แหล่งโบราณคดีคลองกันทึม ( คลองกระทือ
)
ประวัติความเป็นมาของแหล่งโบราณคดี
ในช่วงต้นเดือนมีนาคม ๒๕๓๙ ขณะที่คณะอาจารย์ และนักศึกษาสาขาโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์คณะโบราณคดี
บัณฑิตวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยศิลปากร ขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน นายประลิน
คำจันทร์ ตั้งบ้านเรือนอยู่ ๘๐ หมู่ที่ ๑ บ้านโพธิ์ ตำบลหนองตาคง
อำเภอโป่งน้ำร้อนจังหวัดจันทบุรี ได้มาดูการขุดค้นและแจ้งว่า บริเวณไร่
นาบประลิน พบหลักฐานหลายอย่างมีลักษณะเหมือนกันกับที่พบ
ในแหล่งโบราณบ้านคลองบอน เช่น เศษภาชนะดินเผา ชิ้นส่วนกำไลหิน
เหรียญเงินหน้าเดียว บรรจุในเต้าปูนสำริด รวมทั้งเศษชิ้นส่วน
กระดูกจำนวนมาก และมีความประสงค์ให้ไปสำรวจภายในไร่ดังกล่าว
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแหล่งโบราณคดี
แหล่งโบราณคดีคลองกันทึม ( ชาวท้องถิ่นโดยทั่วไปนั้นจะเรียกคลองกระทือ
) หมู่ที่ ๑ บ้านโพธิ์ ตำบลหนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรี
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแหล่งโบราณคดีคลองกันทึมเป็นที่ราบเนินเขา
โดยเขาโสมอยู่ทางทิศใต้ เขาคลองบอนอยู่ทางทิศเหนือ ระหว่าง
เขาทั้งสองลูกมีคลองกันทึมซึ่งเป็นลำน้ำธรรมชาติที่มีต้นน้ำอยู่บริเวณเขากันตุงและห้วยสะตอนทางเหนือ
มีน้ำไหลตลอดปีไหลผ่านแหล่ง
โบราณคดีคลองกันทึมทางทิศเหนือและทางทิศตะวันออก ส่วนทางทิศใต้มีลำคลองขนาดเล็ก
ระหว่างลอนลูกคลื่นเชิงเขา มีน้ำไหลไม่ตลอด
ปี ในอดีตที่ดินบริเวณนี้เป็นป่าดงดิบแต่ปัจจุบันแผ้วถางและปรับสภาพผิวหน้าดินเพื่อปลูกส้มและมันสำปะหลัง
บริเวณที่พบหลักฐาน
โบราณคดีอยู่กึ่งกลางเนิน คิดเป็นพื้นที่ประมาณ ๒ ไร่เศษ พบหลักฐานโบราณคดีกระจายอยู่ตามผิวหน้าดิน
มีความหนาแน่นปานกลาง
พบหลักฐานในแหล่งโบราณคดีคลองกันทึม ( คลองกระทือ ) มีความหนาแน่นปานกลางเนื่องจากการไถพรวนหน้าดิน
และจากการพัดพา
ของน้ำจากยอดเนินลงมา ทำให้หลักฐานทางโบราณคดีไปสะสมที่ริมคลอง
พบดังนี้ คือ
เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดิน
( Earthenware ) |
- เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดิน ( Earthenware ) มีลักษณะหนา
เนื้อหยาบ คล้ายไหพบขอบปาก ลำตัวฐาน เศษภาชนะ ตกแต่ง
ด้วยลายขูดขีด ลายขูดขีดผสมกดจด
ผิวเรียบ สีส้ม ดำน้ำตาล |
|
เศษภาชนะดินเผาเครื่องถ้วย
( Porcelain ) |
-
เศษภาชนะดินเผาเครื่องถ้วย (Porcelain) มีลักษณะบาง เนื้อละเอียด
ตกแต่งด้วยลายเขียนสีที่ผิวด้านนอก และด้านในของ
ภาชนะมีสีฟ้า |
|
อื่น ๆ ที่พบจากโบราณคดีคลองกันทึม
( คลองกระทือ ) |
-
ก้อนขี้แร่ของเหล็กหรือตะกรัน ( Slag ) ๑ ก้อน
- เหรียญเงินตรานก ( เจ้าของที่ดินเก็บได้ )
- เศษกำไลหินไม่เป็นวง ( เจ้าของที่ดินเก็บได้ )
- ขวานหินขัด
- เศษกระดูกมนุษย์
- เศษกระดูกสัตว์กินพืชขนาดใหญ่จำพวก
วัว ควาย |
สรุปหลักฐานทางโบราณคดีที่พบ
1. แหล่งโบราณคดีคลองกันทึม อยู่ห่างจากแหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน
๓.๑ กิโลเมตรตามสภาพภูมิศาสตร์เปรียบเทียบเครื่องมือหิน
ที่พบคือ กำไลหินขัดและขวานหินขัด มีเทคโนโลยีการผลิตอย่างเดียวกัน
และวัสดุที่ใช้ทำเป็นประเภทเดียวกัน น่าจะอยู่ช่วงอายุเดียวกัน
หรือใกล้เคียงกัน คือสมัยหินใหม่ตอนปลาย
2. เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดิน มีเทคโนโลยีการผลิตที่เหมือนกันคือ
เผาด้วยอุณหภูมิต่ำเนื้อหนาและหยาบ มีทั้งผิวเรียบและการ
ตกแต่งลวดลายเหมือนกัน น่าจะช่วงอายุเดียวกันหรือใกล้เคียงกันคือสมัยหินใหม่ตอนปลาย
3. การพบก้อนขี้แร่ของเหล็กหรือตะกรัน แหล่งโบราณคดีคลองกันทึมนี้
อาจมีพัฒนาการต่อเนื่องจากยุคหินใหม่ตอนปลายจนถึงยุคโลหะ
4. การพบเศษกระเบื้องดินเผาเนื้อเครื่องถ้วยและเหรียญเงินหน้าเดียวเป็นรูปนก
อีกด้านหนึ่งผิวเรียบ ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นเหรียญของ
เขมรมีอายุประมาณ ๙๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีคลองกันทึม น่าจะมีพัฒนาการต่อเนื่องจนเข้าสู่สมัยประวัติศาสตร์
|
| |
|
|
แหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์ ( สนามรบ
)
ประวัติความเป็นมาของแหล่งโบราณคดี
การสำรวจแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ บริเวณตำบลหนองตาคง
อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี ระหว่าง วันที่ ๒๔ - ๒๙
เมษายน ๒๕๔๐ ของคณะนักศึกษาสาขาวิชาโบราณคดีสมัยก่อนประวัตศาสตร์คณะโบราณคดี
บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยศิลปากร
โดยการสอบถามและสัมภาษณ์ราษฎรที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ได้รับทราบว่า
บริเวณไร่ของนายชาญชัย วิสุทธิแพทย์ อาชีพรับราชการ ( ครู )
ตั้งบ้านเรือนอยู่หมู่ที่ ๑ บ้านโพธิ์ ตำบลหนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรี พบเศษภาชนะดินเผา เศษกระดูกสัตว์ ฟันสัตว์
ก้อนขี้เหล็ก ( ตะกรัน ) และลูกกระสุนดินเผาจำนวนมาก จึงเรียกที่ดินบริเวณนี้ว่าสนามรบบ้านโพธิ์
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแหล่งโบราณคดี
แหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์ เป็นเนินดินอยู่ริมฝั่งซ้ายของคลองพระพุทธซึ่งเป็นแหล่งน้ำที่รวมของคลองทรายขาว
คลองบัวเสม็ด คลองคลบ
คลา อยู่ห่างจากริมฝั่งคลองพระพุทธประมาณ ๓๐ เมตรในอดีตมีลักษณะเป็นป่าโปร่ง
ต่อมาได้ถากถางและไถปรับผิวพื้นเพียงครั้งเดียว
เพื่อเพาะปลูกทุเรียนลำไย และมะม่วง พบหลักฐานทางโบราณคดีกระจายอยู่ทั่วไป
แต่บริเวณที่พบหนาแน่นอยู่ทางด้านทิศเหนือของไร่
ห่างจากตะพักริมน้ำประมาณ ๑๐ เมตร
หลักฐานที่พบ
|
หลักฐานที่พบ หลักฐานที่พบในแหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์
พบว่ากระจายตัวอยู่ค่อนข้างหนาแน่นตามผิวหน้าดินแบ่งเป็น |
- เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดิน ( Earthenware ) มีลักษณะเนื้อหยาบ
หนา พบส่วนของขอบปาก ฐาน และลำตัวมีการตกแต่ง
ด้วยลวดลายขูดขีด ลายกดจุด ลายขูดขีดผสมกดจุดและผิวเรียบสีภาชนะดินเผาเป้นสีส้มและน้ำตาล
- เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องถ้วย
( Porcelain)
- ลูกกระสุนดินเผา
๑ ลูก เป็นลูกกระสุนทรงกลมผิวเรียบ ( ลูกกระสุนที่พบก่อนการสำรวจมีทั้งแบบเรียบและตกแต่งผิวด้วยลาย
ขูดขีด )
- ก้อนขี้แร่เหล็กหรือตะกรัน ( Slag ) ๑ ก้อน
- สะเก็ดหิน ๑ ชิ้น |
สรุปหลักฐานทางโบราณคดีที่พบในแหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์
1. แหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์เปรียบเทียบเทคโนโลยีการผลิตเครื่องปั้นดินเผาเนื้อเครื่องดินกับแหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอนและแหล่ง
โบราณคดีบ้านคลองกันทึมแล้ว มีลักษณะเนื้อหยาบและหนา เผาด้วยอุณภูมิต่ำและการตกแต่งเหมือนกัน
น่าจะมีอายุสมัยเดียวกัน คือ
สมัยหินใหม่ตอนปลาย
2. ก้อนขี้แร่เหล็กหรือตะกรัน และเศษภาชนะดินเผาเนื้ออเครื่องถ้วยที่พบในแหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์และแหล่งโบราณคดีคลองกันทึม
อาจจัดได้ว่าอยู่ในช่วงอายุสมัยเดียวกัน คือสมัยโลหะ |
| |
|
|
แหล่งโบราณคดีเขาโกน
( ไร่นายสังเวียน จินดาเวช )
ประวัติความเป็นมาของแหล่งโบราณคดี
ต้นเดือนเมษายน ๒๕๔๐ นายแผ้ว แนวกลาง ผู้ดูแลรักษาและทำประโยชน์ภายในไร่ของนายสังเวียน
จิดาเวช ซึ่งอยู่บริเวณเชิงเขาโกน
ตำบลหนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรี นายแผ้วได้เล่าว่าได้ทำการเผาปรับบริเวณไร่ด้วยรถไถ
ผานไถกินเนื้อดินลึกลงไป
ประมาณ ๔๐ เซนติเมตรหลังจากนั้นจึงยกล่องโดยการขุดด้วยจอบลึกไปอีกประมาณ
๒๐ เซนติเมตร พบโลหะเป็นรูปวงกลม ๒ วง
ลักษณะคล้ายกำไลข้อมือ จึงขุดต่อไปอีกพบโลหะเป็นรูปวงกลมคล้ายแหวนจำนวนมาก
บรรจุอยู่ในภาชนะดินเผารูปทรงคล้ายอ่างน้ำ
พบแหวนสำริดสวมอยู่ในนิ้วมือของโครงกระดูกมนุษย์ หลักฐานประเภทอื่น
ๆ อีกหลายชนิด หลังจากเก็บหลักฐานทางโบราณคดีประเภท
ต่างๆ เสร็จเรียบร้อยแล้วได้ทำการกลบโครงกระดูกมนุษย์ที่ขุดพบไว้ที่เดิม
ที่ตั้ง
แหล่งโบราณคดี บ้านนายสังเวียน จินดาเวช อยู่ในท้องที่บ้านคลองบอน
หมู่ที่ ๔ ตำบล หนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี
อยู่ห่างจากแหล่งโบราณคดีเขาแก้ว ๒ กิโลเมตร แหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน
๑.๖ กิโลเมตร และแหล่งโบราณคดีบ้านโพธิ์ ๗ กม.
ลักษณะทางภูมิศาสตร์
แหล่งโบราณคดีเขาโกนมีลักษณะเป็นที่ราบลอนลูกคลื่นเชิงเขา มีเขาโกนซึ่งเป็นเทือกเขาหินปูนอยู่ทางทิศตะวันออก
ระยะทางประมาณ
๘๐๐ เมตร ทางทิศเหนือมีเขาแก้วซึ่งเป็นภูเขาหินปูนอยู่ห่างเป็นระยะทางประมาณ
๒ กิโลเมตร มีลำน้ำธรรมชาติคือ คลองบอนไหลผ่าน
ทางทิศตะวันตก คลองเหม็นไหลผ่านทางทิศใต้ ลำคลองทั้ง ๒ มีน้ำไหลไม่ตลอดปี
หลักฐานที่พบ หลักฐานต่าง ๆ ที่ขุดพบภายในแหล่งโบราณคดีเขาโกน
นายสังเวียน จินดาเวช ได้มอบให้กรมศิลปากรดังนี้ คือ
|
หลักฐานต่าง ๆ ที่ขุดพบภายในแหล่งโบราณคดีเขาโกน
นายสังเวียน จินดาเวช ได้มอบให้กรมศิลปากรดังนี้ คือ |
1. กำไลสำริดสวมอยู่ในขาของโครงกระดูก ๒ คู่
2. กำไลสำริดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
๖.๒ เซนติเมตร ๔ วง
3. กำไลสำริดขนาดกลาง (
สมบูรณ์ ) ๔ วง
4. กำไลสำริดขนาดเล็ก (
ไม่สมบูรณ์ ) ๓ วง
5. เหล็กรูปทรงคล้ายต่างหูสภาพสมบูรณ์
๒ วง
6. เหล็กรูปทรงกลมคล้ายต่างหูไม่สมบูรณ์
๑ วง
7. แหวนเกลียวเชือก ๑๓ วง
8. แหวนลักษณะเรียบคล้ายปลอกมีด
๖๑ วง
9. อ่างดินเผาเคลือบสีมะกอกปากผายสภาพแตกหักชำรุด
๑ วง
10. เศษไหเคลือบสีน้ำตาลดำ
11. มีดทำเหล็ก จำนวน ๒ เล่ม
12. ลูกปัดแก้วสีน้ำเงินและสีเหลือง |
สรุปหลักฐานทางโบราณคดีที่พบในแหล่งโบราณคดีเขาโกน
หลักฐานต่าง ๆ ที่ได้จากแหล่งโบราณคดีเขาโกนเป็นหลักฐานที่ราษฎรเก็บขึ้นมาจากการขุดพบจึงไม่ทราบข้อมูลรายละเอียดนอกจาก
คำบอกเล่าบางอย่าง หลังจากนั้นได้สำรวจเบื้องต้นในแหล่งโบราณคดีนี้
เพื่อหาข้อมูลเพิ่มในการวิเคราะห์ ดังนี้
1. แหล่งโบราณคดีเขาโกนพบเครื่องมือเครื่องใช้ของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่ทำด้วยสำริดในขณะที่แหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติ
ศาสตร์ที่อยู่บริเวณใกล้เคียงกัน คือ แหล่งโบราณคดีเขาแก้วแหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน
แหล่งโบราณคดีคลองกันทึม และแหล่งโบราณ
คดีบ้านโพธิ์ ไม่พบเครื่องมือเครื่องใช้ที่ทำด้วยสำริด แหล่งโบราณคดีเขาโกน
จึงอาจเป็นที่อยู่อาศัยของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่เริ่มขึ้น
ในยุคโลหะที่ใช้สำริด คือ เมื่อประมาณ ๑,๕๐๐ ปีมาแล้วหรืออาจเป็นที่อยู่อาศัยของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในยุคหินใหม่ตอนปลายที่ใช้
เครื่องมือหินขัด คือเมื่อประมาณ๔,๐๐๐ - ๒,๕๐๐ปีมาแล้ว และมีพัฒนาการต่อเนื่องทางสังคมและวัฒนธรรมมาจนถึงยุคโลหะที่ใช้สำริด
2. แหล่งโบราณคดีเขาโกนอาจมีพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมต่อเนื่อง
จนเข้าสู่ยุคประวัติศาสตร์ที่เริ่มขึ้นเมื่อประมาณพุทธศตวรรษ
ที่ ๑๒ - ๑๔
3. หลักฐานทางโบราณคดีที่ทำด้วยสำริดและลูกปัดแก้ว ไม่พบแหล่งผลิตในแหล่งโบราณคดีที่อยู่ใกล้เคียงกัน
ดังนั้นคนสมัยก่อนประวัติ
ศาสตร์ที่อาศัยอยู่บริเวณแหล่งโบราณคดีเขาโกน จึงน่าจะมีการติดต่อแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมกับชุมชนที่อยู่ห่างออกไป
เช่น ชุมชน
ก่อนประวัติศาสตร์ตามแนวชายฝั่งทะเลที่โคกพนมดี โคกระกา โคกพุทราและหนองโนในเขตอำเภอพนัสนิคมและอำเภอพานทองจังหวัด
ชลบุรี หรือชุมชนที่อาศัยตามแนวภูเขาสูง เช่น เขาชะอาง อำเภอบ่อทองจังหวัดชลบุรี
หรือเขาวง อำเภอนายายอาม จังหวัดจันทบุรี หรืออาจ
มีการติดต่อสัมพันธ์ชุมชนชายฝั่งทะเลโดยผ่านฟูนานที่มีบทบาทสำคัญเรื่องการค้าทางทะเลช่วงพุทธศตวรรษที่
๙ - ๑๑ ฟูนานตั้งอยู่ชายฝั่ง
ทะเลตรงดินดอนสามเหลี่ยมลุ่มน้ำโขง เชื่อกันว่าบริเวณเมืองออกแก้ว
( Oc - Ec ) ปัจจุบันเป็นศูนย์กลางที่สำคัญของฟูนาน ( ธิดา สาระยา
, ๒๕๓๖:๘๕ ) |
| |
|
|
| |
สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดจันทบุรี
สถานที่สำคัญทางโบราณคดีของจังหวัดจันทบุรี
สถานที่สำคัญทางศาสนาของจังหวัดจันทบุรี
แหล่งท่องเที่ยวของจันทบุรี
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติของจันทบุรี
แหล่งที่มาของการพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมของจันทบุรี |
| |
|
|
|
| |
|
