|
|
 |
|
แหล่งโบราณคดีเขาแก้ว
ลักษณะทั่วไป
แหล่งโบราณคดีเขาแก้ว อยู่ในเขตตำบลหนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรี เป็นภูเขาหินปูน อยู่ระหว่างเขาโกนและเขา
ตาชะเมา ตามสภาพภูมิศาสตร์ เขาแก้วอยู่ห่างจากเส้นกั้นเขตแดนระหว่างประเทศไทยและสาธารณรัฐกัมพูชาประชาธิปไตยเป็น
ระยะทาง ๓ กิโลเมตร จุดสูงสุดของเขาแก้วสูงประมาณ ๒๕๘ เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง
มีถ้ำอยู่รวม ๑๖ ถ้ำ รอบ ๆ เขาแก้ว
มีแหล่งน้ำธรรมชาติอยู่ใกล้เคียงคือคลองบอน ประมาณ ๑ กิโลเมตร
ทางทิศตะวันตก คลองเหม็นประมาณ ๕๐๐ เมตร ทางทิศใต้และ
คลองแก้วประมาณ ๑.๕ กิโลเมตร ทางทิศตะวันออก ลำคลองทั้งสามสายมีน้ำไหลไม่ตลอดปี
แหล่งโบราณคดีเขาแก้วสำรวจพบครั้งแรกเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๓๘
โดยฝ่ายวิชาการกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติร่วมกับงาน
โบราณคดีใต้น้ำ กรมศิลปากร ได้เก็บตัวอย่างเครื่องมือหินถ กะเทาะมาเพื่อวิเคราะห์
ต่อจากนั้นในเดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๘
หน่วยศิลปากรที่ ๕ กับฝ่ายวิชาการกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติและงานโบราณคดีใต้น้ำได้ทำการสำรวจอีกครั้ง
ในจำนวนถ้ำทั้งหมด
๑๖ ถ้ำ ได้ทำการสำรวจเฉพาะถ้ำขนาดใหญ่ จำนวน ๓ ถ้ำ ผลการสำรวจมีดังนี้
ถ้ำหมายเลข ๑ |
อยู่บริเวณหัวเขาทางทิศใต้
เป็นถ้ำ ( Cave ) ขนาดใหญ่ แบ่งได้เป็นสามส่วน ส่วนที่หนึ่งเป็นเพิงผา
( Rock Shelter ) อยู่ด้านหน้า
ของถ้ำกว้างประมาณ
๑๕ เมตร ลึกประมาณ ๘ เมตรแสงสว่างเข้าได้ทั่วถึง พื้นถ้ำบริเวณเพิงผาใกล้ผนังถ้ำทางทิศตะวันออกมีรอย
ขุดมูลค้างคาวเป็นหลุมขนาดใหญ่ลึกกว่า
๑ เมตร ทำให้หลักฐานทางโบราณคดีส่วนหนึ่งถูกขุดขึ้นมาด้วย
บริเวณเพิงผาถ้ำพบ
หลักฐานทางโบราณคดีประเภทเครื่องมือหินกะเทาะจำนวนมาก
ส่วนที่สองเป็นห้องขนาดเล็ก ปากทางเข้ากว้างประมาณ ๑.๕๐
ม.
ภายในเป็นคูหากว้างประมาณ ๓ เมตร
แสงสว่างเข้าทั่วทั้งห้องที่ผนังห้องด้านในมีช่องสูงจากพื้นถ้ำประมาณ
๒ เมตร จากช่องนี้
สามารถปีนขึ้นเพื่อสู่ส่วนที่สามซึ่งเป็นห้องอยู่ด้านในสุด
ลักษณะเป็นถ้ำเกือบกลม กว้างประมาณ ๑๐ เมตร ภายในห้องแสงสว่าง
เข้าถึงได้เพียงเล็กน้อยทำให้ค่อนข้างมืดเกือบสนิท
หลักฐานที่พบภายในถ้ำหมายเลข ๑ เป็นเครื่องมือหินกะเทาะรูปไข่
เครื่องมือ
หินกะเทาะรูปเกือบกลม
เครื่องมือรูปหยดน้ำ สะเก็ดหิน มีทั้งกะเทาะหน้าเดียวและกะเทาะ
๒ หน้า ทำจากไรโอไลท์ แอนดีไซท์
และทัฟท์ ในลักษณะหินกรวดมน ซึ่งพบได้ ทั่งไปบริเวณ พื้นที่ใกล้
ๆ กับถ้ำ และพบเศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดิน มีทั้งแบบ
ผิวเรียบและตกแต่งเป็นลายขูดขีด
รวมทั้งพบกระดูกสัตว์ เขาสัตว์พวกเก้ง กวาง และชิ้นส่วนกระดูกมนุษย์จำนวนหลายชิ้น
|
|
ถ้ำหมายเลข ๒ |
บริเวณพื้นถ้ำยังไม่ถูกรบกวน
หลักฐานผิวหน้าดินจึงพบไม่มาก พบเพียงเครื่องมือสะเก็ดหิน
โกลนเครื่องมือหินขัด เศษภาชนะ
ดินเผา
เนื้อเครื่องดิน |
|
ถ้ำหมายเลข ๓ |
บริเวณถ้ำยังไม่ถูกรบกวนเช่นเดียวกับถ้ำหมายเลข
๒ จึงพบเศษชิ้นส่วนของเครื่องมือหินกะเทาะค้อนหินซึ่งชำรุดหักกลาง
มี
ร่องรอยการใช้งานที่ส่วนปลาย
เศษภาชนะดินเผาเนื้อเครื่องดินลายขูดขีดและลายกดประทับ |
หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในแหล่งโบราณคดีเขาแก้ว
บริเวณเพิงผา ( Rock Shelter ) พบเครื่องมือหินกะเทาะและสะเก็ดหินจำนวนมาก
ซึ่งอาจจะเป็นสถานที่ผลิตหรือทำเครื่องมือหิน ลักษณะ
ของเครื่องมือหินกะเทาะเป็นแบบโหบินเฮียน ( Hoabinhian ) ซึ่งมีอายุประมาณ
๑๐,๐๐๐ - ๖,๐๐๐ ปีมาแล้ว เครื่องมือหินกะเทาะที่พบที่
เขาแก้วนี้ส่วนหนึ่งสามารถเปรียบเทียบได้กับการจำแนกเครื่องมือหินกะเทาะของ
Dr. H.R. Van Heekerenและ Count Eigil Knuth
ซึ่งได้จำแนกเครื่องมือหินกะเทาะที่ไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี เครื่องมือหินกะเทาะแบบนี้ในเขตภาคตะวันออกของประเทศไทย
มีการ
พบครั้งแรกที่ถ้ำแห่งหนึ่งในบริเวณเขาชะอาง ตำบลบ่อทอง จังหวัดชลบุรี
และยังได้พบในแหล่งใกล้เคียงกับเขาแก้ว คือแหล่งลาง
สะเปียน ( Laang Spean ) ในเขตจังหวัดพระตะบองประเทศสาธารณรัฐกัมพูชาประชาธิปไตย
ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางทิศตะวันออกเป็น
ระยะทางประมาณ ๔๐ กิโลเมตรจากเขาแก้ว ที่แหล่งโบราณคดีแหล่งนี้ได้พบเครื่องมือหินกะเทาะและเศษภาชนะดินเผาจากการขุดค้น
และกำหนดอายุได้ ๖,๒๔๐ + ๗๐ ปีมาแล้ว ( พีรพน พิสณุพงศ์. ๒๕๓๘
)
ถ้ำเขาแก้วนี้อาจเป็นที่อยู่อาศัย ( Habitation Sites ) หรือประกอบกิจกรรมของสมัยก่อนประวัติศาสตร์
เมื่อประมาณ ๑๐,๐๐๐ - ๖,๐๐๐
ปีมาแล้ว และอาจจะพัฒนาการต่อเนื่องหรือทิ้งร้างไปแล้วกลับมาใช้ใหม่อีกครั้งในช่วงเวลาที่ทำเครื่องมือหินขัดขึ้นใช้
เมื่อประมาณ
๔,๐๐๐ - ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว |
| |
|
|
แหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน ( ไร่นายเคน
สารเลา )
ประวัติความเป็นมาของแหล่งโบราณคดี
ปลายปี พ.ศ. ๒๕๓๕ นายเคน สารเลา ราษฎรหมู่ที่ ๔ บ้านคลองบอน ตำบลหนองตาคงอำเภอโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรี ทำการไถและ
ปรับปรุงพื้นที่เพื่อเพาะปลูกพืชสวน พบเศษภาชนะดินเผาขวานหิน กำไลหิน
และเศษกระดูกมนุษย์จำนวนมาก จึงได้รวบรวมและนำ
หลักฐานต่าง ๆ ไปให้สถาบันราชภัฏรำไพพรรณี เมื่อตรวจสอบแล้วมีความเป็นไปได้ว่า
เป็นเครื่องมือเครื่องใช้ของคนสมัยก่อนประวัติ
ศาสตร์ยุคหินใหม่ จึงรายงานให้กรมศิลปากรทราบ
นักโบราณคดีและช่างสำรวจของกรมศิลปากรดำเนินการสำรวจเบื้องต้นเมื่อ
วันที่ ๒๗ เมษายนพ.ศ. ๒๕๓๖ พบว่าบริเวณเนินดินภาย
ใน ไร่ซึ่งเป็นพื้นที่เพาะปลูกประมาณ ๓ - ๕ ไร่ มีเศษภาชนะดินเผา
ขวานหิน กำไล และเศษกระดูกมนุษย์กระจายอยู่เต็มบริเวณเนิน
ดิน จนกระทั่งปี พ.ศ.๒๕๓๙โดยอนุมัติของกรมศิลปากร และการสนับสนุนงบประมาณจากจังหวัดจันทบุรี
สาขาโบราณคดีสมัยก่อนประวัติ
ศาสตร์ ภาควิชาโบราณคดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร จึงนำนักศึกษาเข้าทำการขุดต่อมาปี
พ.ศ. ๒๕๔๑ ได้ทำการขุดทดสอบ
อีกครั้งหนึ่ง
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแหล่งโบราณคดี
ที่ตั้งของแหล่งอยู่ภายในไร่มะละกอของ นายเคน สารเลา ท้องที่หมู่ที่
๔ บ้านคลองบอน ตำบลหนองตาคง อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี
ลักษณะของแหล่งเป็นที่ราบเชิงเขา รูปร่างพื้นผิวดินเป็นลูกคลื่นลอนลาด
มีภูเขาล้อมทั้งสี่ด้านเขาตาชะเมาอยู่ทางทิศเหนือ และมีลำน้ำ
ธรรมชาติขนาดใหญ่ แต่มีน้ำไหลไม่ตลอดปี ขนาบอยู่สองข้างทางทิศตะวันออกคือคลองบอนซึ่งอยู่ห่างจากแหล่งโบราณคดีประมาณ
๕๐๐
เมตร ทางทิศตะวันตกมีคลองกันทึมอยู่ห่างประมาณ ๑.๕ กิโลเมตร ขอบเขตของแหล่งด้านทิศเหนือมีลำน้ำเก่าซึ่งตื้นเขิน
แต่มีลักษณะ
ที่บ่งชี้ว่าเคยเป็นลำน้ำเก่าปรากฏอยู่
ลักษณะโครงกระดูก
ลักษณะกระดูกนอนหงายเหยียดยาวหันศีรษะไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้
กะโหลกศีรษะแตกบุบเป็นชิ้นเล็ก เนื่องจากการกดทับของ
ดินบริเวณรอบ ๆ คอ พบลูกปัดเปลือกหอยจำนวนมากรูปทรงกลมขนาดเล็กและรูปตัวอักษรตัว
N. อยู่โดยรอบคอ กระดูกซี่โครงผุกร่อน
มาก ที่แขนทั้งสองข้างมีกำไลเปลือกหอยสวมอยู่ข้างละ ๑ วง บริเวณช่วงขา
พบภาชนะดินเผาที่แตกหักชำรุดวางอยู่จำนวน๓ ใบ ขาท่อน
ล่างด้านซ้ายหักบริเวณกึ่งกลางท่อนล่างสุดหายไป
สรุปหลักฐานทางโบราณคดีที่พบ
หลักฐานทางโบราณคดีปัจจุบันยังไม่ได้ทำการวิเคราะห์รายละเอียด
ขอนำเสนอเป็นเบื้องต้นคือ
1. แหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน ตั้งอยู่บนเนินเขามีแหล่งน้ำอยู่โดยรอบ
คือ คลองบอนทางทิศตะวันออกและคลองบอนทางทิศตะวันตก
ส่วนทางทิศเหนือมีลำน้ำธรรมชาติเก่าที่ตื้นเขินแต่ยังคงสภาพให้เห็นอยู่
จึงน่าจะเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ( Habitation Sites ) และฝังศพ
( Burial Sites ) ของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์
2. เศษภาชนะดินเผาและกลุ่มภาชนะดินเผาที่พบเป็นเนื้อเครื่องดินเผาด้วยอุณหภูมิต่ำ
พบทั้งแบบเรียบและตกแต่งเป็นลายขูดขีด ลาย
กดประทับ และลายปั้นแปะ
3. เครื่องมือเครื่องใช้ประเภทหินพบมากที่สุด คือ ขวานหินขัด ทำจากหินชนวน
แอนดีไซต์ไรโอไลท์ ทัฟท์ นอกจากนั้นยังพบโกลนขวาน
หินหินลับขวานหิน จึงสันนิษฐานว่าอาจจะเป็นแหล่งผลิตขวานหิน
4. พัฒนาทางสังคมและวัฒนธรรมของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่อยู่อาศัยบริเวณนี้เป็นไป
อย่างช้า ๆ โดยสังเกตจากเทคโนโลยีการทำ
ขวานหินและเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ ที่ฝังร่วมอยู่กับ โครงกระดูก
ไม่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม
เมื่อพิจารณาชั้นดินดังกล่าวกับหลักฐานทางโบราณคดี รวมถึงสภาพแวดล้อมแล้ว
น่าจะกล่าวได้ว่าบริเวณแหล่งโบราณคดีบ้านคลองบอน
มีชั้นวัฒนธรรมเดียว สมัยเดียวเท่านั้น คือ เป็นที่อยู่อาศัยหรือที่ประกอบพิธีกรรมการฝังศพของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ยุคหินใหม่
ตอนปลาย มีอายุอยู่ประมาณ๔,๐๐๐ - ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว |
| |
|
|
| |
สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดจันทบุรี
สถานที่สำคัญทางโบราณคดีของจังหวัดจันทบุรี
สถานที่สำคัญทางศาสนาของจังหวัดจันทบุรี
แหล่งท่องเที่ยวของจันทบุรี
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติของจันทบุรี
แหล่งที่มาของการพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมของจันทบุรี |
| |
|
|
|
| |
|
