หน้าบ้านเว็บ แนะนำบุคลากรภายใน สนง.วัฒนธรรม ภารกิจหลักของ สนง.วัฒนธรรม วิสัยทัศน์ของ สนง.วัฒนธรรม นโยบายของ สนง.วัฒนธรรม โครงการต่าง ๆ ของสนง.วัฒนธรรม กระดานข่าว / webboard เซ็นต์สมุดเยี่ยม / guestbook ผู้ดูแลเว็บสนง.วัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี
<-- น้ำตกลือเลื่อง เมืองผลไม้ พริกไทยพันธุ์ดี อัญมณีมากเหลือ เสื่อจันทบูร สมบรูณ์ธรรมชาติ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช รวมญาติกู้ชาติที่จันทบุรี . . .
     
  แผนที่ทางวัฒนธรรม
  ข้อมูลประจำจังหวัด
  ประวัติศาสตร์จันทบุรี
  สถานที่สำคัญของจังหวัด
  ของดีประจำท้องถิ่น
  วิถีชีวิตชาวจันท์
  ธรรมชาติวิทยา
  บุคคลสำคัญของท้องถิ่น
  ภูมิปัญญาชาวบ้าน
 
 

     วงจรแห่งการค้าความงามในผลึก การค้าพลอยในเมืองจันท์ มีมาเป็นเวลากว่า
     ๕๐-๖๐ ปีมาแล้ว ชนกลุ่มแรก ๆ ที่เข้ามาบุกเบิกการค้าพลอยคือชาวไทยใหญ่ที่คน
     จันทบุรีเรียกว่า กุหล่า คนเหล่านี้รอยแรมมาจาก รัฐฉาน และจังหวัดแม่ฮ่องสอน
     โดยมากันเป็นกองคาราวาน ใช้เวลาเดินทางหลายเดือน ค่ำไหนนอนนั่น พาโคมา
     ด้วยคราวละมาก ๆ ทั้งใช้เทียม เกวียน และขายไปด้วยระหว่างเดินทาง เหตุที่ต้อง
     มากันเป็นกลุ่มใหญ่ ก็เพื่อป้องกันโจรผู้ร้ายนั่นเอง

     ในอดีตเวลาซื้อขายพลอย ผู้ซื้อจะเทพลอยจากถุงหรือห่อลงในถาดลงหิน ซึ่งมีขอบ
     สูงเกือบ ๑ นิ้ว และเส้นผ่าศูนย์กลางราว ๑๔ นิ้ว แล้วจึงจะเลือกพลอยในถาดตาม
     พอใจ ฝ่ายผู้ขายมักใช้น้ำมันหอมเคล้าพลอยก่อน เพื่อให้สีแสงดูงดงามและมีกลิ่น
                                                            หอมจูงใจให้อยากดูนาน ๆ

ส่วนการต่อรองนั้น จะทำกันทั้งอย่างเปิดเผยและใช้วิธีลับ วิธีหลังจะใช้ผ้าคลุมมือยามต่อรองราคากัน เมื่อคนกลางยื่นมือไป
จรดมือผู้ขายภายใต้ผ้าคลุม ผู้ขายจะบอกราคาโดยวิธีจับนิ้วมือ แล้วคนกลางจะยื่นมือใจจับนิ้วผู้ซื้อใต้ผ้าคลุม เพื่อบอกราคา
ผู้ซื้อก็จะจับนิ้วคนกลางเป็นการต่อรอง คนกลางจะแจ้งให้ผู้ขายทราบโดยวิธีเดียวกัน ทำเช่นนี้จนกว่าจะตกลงกันได้ ตาม
วิธีนี้นิ้วหนึ่งอาจเท่ากับหนึ่งพันหรือหนึ่งหมื่นบาทก็ได้ แล้วแต่หน้าพลอย คือแล้วแต่พลอยนั้นน้ำขึ้นแสงดีเพียงใด คน
กลางมีประโยชน์มากเพราะช่วงให้การซื้อขายเป็นไปโดยสะดวก แต่ปัจจุบันไม่นิยมซื้อขายด้วยวิธีนี้แล้ว เพราะอาจเกิด
ความเข้าใจผิดกันได้ง่าย

ทุกวันนี้ เมืองจันทบุรียังคงเป็นแหล่งค้าพลอยที่สำคัญอยู่ พลอยที่นำมาขายกันมีทั้งพลอยดิบที่ไม่ได้ตัดแต่งมากนัก และ
พลอยเจียระไนสีสันงดงามส่งประกายแวววาว

จังหวัดจันทบุรี ได้ชื่อว่าเป็นแหล่งการจำหน่ายพลอย หรือ
อัญมณีที่ใหญ่ ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยในแต่ละปี มีพ่อค้า
พลอยทั้งใน และ ต่างประเทศแวะเวียนกันมาอย่างไม่ขาด
สาย

ปัจจุบันนี้การค้าขายพลอยนั้นส่วนมากพลอยที่ขายกันตาม
ท้องตลาดจะเป็นพลอยจากแหล่งอื่น ๆ มากกว่าพลอยจันทร์
แท้ ๆ เนื่องจากพลอยจันทบุรีนั้นเริ่มหายากแล้ว

ตลาดพลอยเจียระไน

มีแหล่งค้าขายสำคัญอยู่ในตัวเมืองบริเวณถนนศรีจันทร์และถนนอัญมณีสองฝั่งถนนนี้มีร้าน
ขายพลอยเรียงรายอยู่ร่วมร้อยแห่ง ทั้งที่เป็นห้องแถวไม้เปิดโล่ง และตึกแถวติดเครื่องปรับ
อากาศเย็นฉ่ำ แต่ละร้านมีโต๊ะตั้งอยู่จนเกือบเต็มในวันมีตลาด คือ วันศุกร์ เสาร์ และเช้าวัน
อาทิตย์ โต๊ะเหล่านี้จะมีบรรดาผู้ซื้อพลอยนั่งอยู่ พร้อยด้วยเครื่องมือในการดูพลอย


เช่น คีมคีบแว่นขยาย เครื่องคิดเลข ตาชั่ง ฯลฯ บนโต๊ะปูด้วยกระดาษขาวสะอาดเพื่อช่วยขับให้เห็นความงามของพลอยได้อย่างชัด
เจน โต๊ะที่อยู่ในทำเลดี ๆ จะเช่ากันตั้งแต่ตัวละ ๓๐,๐๐๐-๖๐,๐๐๐ บาทต่อปีสองฝั่งถนนแออัดไปด้วยผู้คน มีมอร์เตอร์ไซด์ของเด็ก
เดินพลอย จอดเรียงรายแน่นเต็มไปหมดบรรยากาศดูขวักไขว่ร้อนรน ทว่าเงียบงำ

ถ้าเราเป็นลูกค้าที่อยากซื้อพลอย ก็ต้องไปนั่งที่โต๊ะ รอให้คนขายพลอยมาเสนอขาย ถ้ายังไม่มีก็นั่งรอสักครู่ เดี๋ยวก็จะมีเด็กเดิน
พลอย ( ซึ่งเป็นผู้รับพลอยจากเถ้าแก่หรือเจ้าของพลอยมาจำหน่าย ) เอามาให้ดูเอง เจ้าของโต๊ะจะเป็นผู้ซื้อและผู้คุมพลอย คือ
ผู้รับประกันว่าพลอยที่ซื้อจากโต๊ะไปเป็นพลอยที่มีคุณภาพจริง

  สารคดีพลอยเมืองจันท์       


แหวนปู แหวนปลา ของดีเมืองจันท์ ซึ่งเป็นที่รู้จักและแสวงหากันมากอย่างหนึ่ง คือ แหวนปู แหวนปลา ซึ่งเป็นแหวนกล
ตัวเรือนเป็นรูปปูทะเล พญานาค กุ้ง ท้องวงเป็นวงเรียงกันอยู่เมื่อทอดก้านสี่วงจะคล้องกันอยู่ไม่แยกจากกัน และเมื่อประกอบ
เข้าด้วยกันอย่างถูกวิธี แหวนก็จะมีสี่ก้านเรียงชิดกัน ผู้เป็นเจ้าของจะต้องรู้วิธีช่วยประกอบว่าให้ ต้องจับก้านใดสอดก้านใด
ไม่เช่นนั้นจะต้องเดือนร้อนนำแหวนไปให้ช่างหรือผู้รู้วิธีช่วยประกอบให้

ดังนั้นเจ้าของแหวนกลบางท่าน จึงมักทำให้ช่างทำทองคาดพันก้านทั้งสี่มิให้หลุดจากรูปเดิม แหวนกลนอกจากจะเป็นเครื่อง
ประดับที่สวยงาม แปลก และถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของเมืองจันท์แล้ว ยังเป็นสิ่งที่ฝึกความจำ ฝึกสมาธิ และทำให้ใจเย็นสุขุมรอบ
คอบหรือเป็นของแก้รำคาญในยามว่าง หรือว้าวุ่นใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้เป็นอย่างดี โดยการดึงให้หลุดจากเรียงวงแล้ว
ประกอบเข้ากันใหม่ ขณะจับก้านสอดกันนั้น จะต้องพุ่งความสนใจอยู่กับเรื่องแหวน และนึกหาวิธีการจนลืมเรื่องยุ่งใจไปได้
ชั่วขณะ

     ปัจจุบันแหวนปู ยังคงเป็นหัตถกรรม ที่เลื่องชื่อของเมืองจันทบุรี ปัจจุบันช่าง ได้พัฒนา
     นำลักษณะของสัตว์ทะเล เช่นกุ้ง ปลา ชนิดต่าง ๆ มาประดิษฐ์และ ประดับตกแต่งด้วย
     พลอยหลากสีอย่าง สวยงาม นับเป็นงานสร้างสรรค์ของ ช่างทองของเมืองจันทบุรีโดยแท้

     แหวนปูนั้น นายหยี เจียระไนชาวบ้านบางกะจะ เป็นผู้คิดประดิษฐ์เป็นคนแรก นายหยี
     เคยเข้ามายึดอาชีพเป็นช่างทองที่กรุงเทพฯ ได้เห็นแหวนกลของฝรั่ง ที่ทำเป็นห่วงวง
     คล้องไขว้กันไปมาแม้จะแยกออกได้ก็ยังติดกันเป็นพวง และสามารถประกอบเข้าใหม่
     ได้ ต่อมาเมื่อกลับสู่บ้านเกิดเมืองจันทบุรีจึงได้นำประสบการณ์และฝีมือทำทองที่ตนมีอยู่
     เดิมมาคิดประดิษฐ์เป็นแหวนปู ซึ่งเป็นแหวนกลอย่างแหวนฝรั่ง

ปัจจุบันนายหยี เลิกทำอาชีพนี้แล้ว เนื่องจากสูงอายุอย่างไรก็ตาม ยังมีผู้ที่รักและสนใจที่จะเรียนรู้สืบทอดงานศิลปะนี้อยู่ คือ
นายสายัณห์ ภูมิภักดิ์ นายสายัณห์ เริ่มเรียนวิชาช่างทองจากปู่ชื่อนายพิณภูมิภักดิ์นายสายัณห์ เล่าว่า " ปู่เล่าให้ผมฟังว่าเรียนมา
จากชาวจีนท่านหนึ่งชื่อ ก๋งเต็ก เป็นชาวจันทบุรี "

นายสายัณห์ ได้คิดรูปแบบต่าง ๆ เพิ่มขึ้นได้อีกหลายอย่าง เช่น แหวนปลา ซึ่งก็มีหลายประเภทด้วยกัน ทั้งปลากระบอก ปลาเก๋า
ปลากุเลา ปลากะพง แล้วแต่ว่าใครต้องการแบบไหน

บางคนก็ต้องการให้ทำเป็นตัวกุ้ง ตานั้นก็ใส่เพชร พลอย กระดุกกระดิกได้ พญานาคเอาแบบมาจากกล่องไม้ขีดไฟตราพญานาค
ลวดลายต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่บนแหวนที่ประดิษฐ์นั้นเอาแบบมาจาก ลวดลายไทยข้างโบสถ์คริสต์ หมู่บ้านญวน แหวนปูของนาย
สายัณห์ต่างจากของนายหยีตรงกระดองปูของนายหยีนั้นกลมกว่า ราคาวงหนึ่งตกประมาณ ๓,๐๐๐ - ๖,๐๐๐ บาท ทองที่ใช้ทำมี
เปอร์เซ็นต์เนื้อทองต่างกัน เช่น พยานาค กุ้ง ใช้ทอง ๙๕ เปอร์เซ็นต์ เพราะงานประเภทนี้เป็นงานละเอียดจึงต้องใช้ทองที่มี
เปอร์เซ็นต์สูงซึ่งมีความยึดหยุ่นดี สามารถประดิษฐ์เป็นลายที่ต้องการได้ ส่วน ปู ปลา ใช้ทอง ๙๓เปอร์เซ็นต์ ขั้นตอนที่ยากคือ
การตัดเส้นทองสอดสลับกันไปมาให้เกิดเป็นรูปตัวสัตว์ที่ต้องการ และต้องลงตัวสามารถถอดเข้าออกได้ จึงเรียกกันทั่วไปว่า
" แหวนกล "
 
  กลับไปหน้าแรก หน้าต่อไป ( พันธุ์ไม้ประจำถิ่น )
 
 
รวบรวม เรียบเรียง และพัฒนาโดย : งานยุทธศาสตร์และแผนงาน
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี ถนนเลียบเนิน ต.วัดใหม่
อ.เมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี 22000 เบอร์โทรศัพท์ 039 - 303298
ติดต่อผู้ดูแลระบบ
chan_culture@hotmail.com
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
ออกแบบโดย    นายธนัฐ  ยังเหลือ....

ปรับปรุงและพัฒนาโดย   นายชวลิต  อยู่รอต....
- - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -