ประวัติความเป็นมา
รูปแบบศิลปกรรม
๑. พระบรมธาตุสวี ลักษณะเลียนแบบพระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช เข้าใจว่าคงสร้างขึ้นในสมัย
อยุธยา และคงมีการซ่อมแล้วหลายครั้ง เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๙ ได้บูรณะครั้งใหญ่นัยว่า องค์พระบรมธาตุ
พังลงมา จึงได้สร้างสรวมองค์เดิมไว้ ต่อมาได้บูรณะเพิ่มเติมอีกจนมีลักษณะดังที่เห็นทุกวันนี้ คือ เป็นเจดีย์
ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส กว้างด้านละ ๘.๕๐ เมตร แต่ละด้านประดับด้วยเสาหลอก ๖ ต้น เจาะซุ้มตกแต่งด้วย
ปูนปั้นรูปช้างโผล่ศีรษะและขาหน้าค้ำเจดีย์อยู่ด้านละ ๓ ซุ้ม ยกเว้นด้านทิศใต้มีบันไดทางขึ้นจึงมีรูปช้าง
เพียง ๒ ซุ้มสลับกับรูปยักษ์ปูนปั้นถือกระบองที่มุมฐานเจดีย์ทั้งสี่ด้านมีเจดีย์จำลอง ลักษณะเลียนแบบ
องค์พระบรมธาตุประดับอยู่ทั้ง สี่มุม ฐานชั้นบนเป็นฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัสล้อกับฐานชั้นล่าง แต่ละด้านตกแต่งด้วย
เสาหลอกด้านประดับเจดีย์จำลอง ถัดขึ้นไปเป็นมาลัยถูกแก้วและองค์ระฆังทรงกลมเหนือองค์ระฆังเป็นเสาหาร
ก้านฉัตร บัวถลา ปล้องไฉนทำเป็นบัวถลาซ้อนกัน ๗ ชั้น บนสุดเป็นปลียอดและเม็ดน้ำค้าง
๒. ศาลพระเสื้อเมือง เดิมเป็นอาคารไม้ก่อเป็นโรงเรือนปิดทึบ ขาดความสวยงามต่อมากรมศิลปกร
ร่วมกับวัดพระธาตุสวีได้บูรณะออกแบบอาคารใหม่ทั้งหมด เนื่องจากอาคารของเดิมโครงสร้างหลังคา ถูกปลวก
และแมลงกัดทำลายจนไม้หมดสภาพการใช้งาน กระเบื้องหลังคารั่วแตกร้าวโดยทั่วไป ผนังก่ออิฐแตกร้าว
ทั้งหมด กรมศิลปกรจึงได้ออกแบบอาคารศาลพระเสื้อเมืองใหม่ เพื่อให้สภาพภูมิสถาปัตยกรรมทั่วไปสอดคล้อง
กับพระธาตุสวี อาคารพระเสื้อเมืองหลังใหม่เป็นอาคารทรงไทยหลังคาจั่ว หลังคามุงกระเบื้องดินเผาเคลือบสี ผนังก่ออิฐฉาบปูน ด้านหน้ามีราวระเบียงลวดบัว และลูกมะหวดซีเมนต์ พื้นอาคารปูด้วยแผ่นหินอ่อน สำหรับเจ้าพ่อเสื้อเมือง เป็นประติมากรรมปูนปั้น อิทธิพลศิลปะจีน
- การถือครองที่ดินหรือผู้ดูแล วัดพระธาตุสวี
- การใช้งานในปัจจุบัน เป็นศาสนสถาน วัดในพระพุทธศาสนา
- สภาพปัจจุบัน พระธาตุระเบียงคตและศาลพระเสื้อเมือง บูรณะอยู่ในสภาพดี
- การประกาศขึ้นทะเบียน ประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๘ ตอน ๑๒๗ วันที่ ๒๑ ธันวาคม ๒๕๔๔ ประวัติการอนุรักษ์
๑. ปีงบประมาณ ๒๕๓๘ บูรณะพระธาตุสวีและระเบียงคต งบประมาณ ๑,๘๔๒,๐๐๐ บาท
๒. ปีงบประมาณ ๒๕๓๙ บูรณะศาลเจ้าพระเสื้อเมือง งบประมาณของกรมศิลปากร ๓๘๐,๐๐๐ บาท สมทบเงินวัดพระธาตุสวี ๒๙๐,๐๐๐ บาท รวมเป็นเงิน ๖๗๐,๐๐๐ บาท
