โครงการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนตำบลสระกำแพงใหญ่ อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ |
 |
ประวัติตำบลสระกำแพงใหญ่โดยสังเขป
เดิมทีบ้านกำแพง ม.๑ , ม.๒ , ม.๑๒ ตำบลกำแพง อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษความหมายของหมู่บ้าน คือ มีกำแพงที่สร้างด้วยหินที่มีขนาด
ค่อนข้างที่จะใหญ่ เดิมมีพี่น้อง ๓ คน คือ พระพลอำมาตย์ หลวงอาสา และนางชา ได้อพยพมาจากบ้าน ดวนใหญ่ อำเภอวังหินในปัจจุบัน ได้ตั้งบ้านเรือน
อยู่ทางตอนเหนือของวัดสระกำแพงใหญ่ พระที่นำราษฎรมาครั้งนั้น คือ พระอาจารย์ญาครูราช และเป็นเจ้าอาวาสคนแรกของวัดสระกำแพงใหญ่ เมื่อปี
พุทธศักราช ๒๕๒๙ จึงมีการแยกตัวมาจากตำบลกำแพงออกเป็นตำบลสระกำแพงใหญ่ เนื่องจากมีการขยายตัวของหมู่บ้านมีคนเข้ามาตั้งบ้านเรือน
อยู่เป็นจำนวนมาก ที่มาของชื่อตำบลสระกำแพงใหญ่ คือ เกิดจากการนำเอาชื่อของสระกำแพงมาตั้ง ซึ่งสระดังกล่าวมีขนาดใหญ่ และในปัจจุบัน
เป็นแหล่งน้ำประปาของอำเภอ กำนันคนแรกของตำบลสระกำแพงใหญ่ คือ นายคูณ ชนะบุตร ซึ่งได้ดำรงตำแหน่งจนถึงปีพุทธศักราช ๒๕๓๒ และต่อจากนั้นก็ได้มีการเลือกตั้งกำนันคนต่อมาขึ้น ซึ่งกำนันคนปัจจุบัน คือ นายพิชิต ช่างดี
สภาพทั่วไปของตำบลสระกำแพงใหญ่
ที่ตั้ง
ตำบลสระกำแพงใหญ่เป็นตำบลหนึ่งของอำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของอำเภออุทุมพรพิสัย อยู่ห่างจากตัวอำเภอ
อุทุมพรพิสัย
ประมาณ ๒ กิโลเมตร
แผนที่ตำบลสระกำแพงใหญ่
 |
อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลสำโรง อำเภออุทุมพรพิสัย |
เนื้อที่
ตำบลสระกำแพงใหญ่มีเนื้อที่ ๘,๒๖๐ ไร่ หรือ ๑๓.๒ ตารางกิโลเมตร
ลักษณะภูมิประเทศ
ตำบลสระกำแพงใหญ่เป็นพื้นที่ราบสูงลาดเอียงไปทางทิศเหนือ และทิศตะวันออก มีลำห้วยตาเหมากั้นเขตแดนด้านทิศเหนือและทิศตะวันออก และมีคลองส่งน้ำกั้นเป็นเขตแดนด้านทิศใต้ต่อกับเขตตำบลหนองห้าง
จำนวนประชากร
ตำบลสระกำแพงใหญ่มีประชากรทั้งสิ้น ๙,๘๖๗ คน เป็นชาย ๔,๕๕๓ คน และเป็นหญิง ๔,๔๑๑ คน มี ๑,๕๐๒ ครัวเรือน
การปกครอง
ตำบลสระกำแพงใหญ่แบ่งเป็น ๑๔ หมู่บ้าน ดังนี้
หมู่ที่ ๑ บ้านสระกำแพงใหญ่ หมู่ที่ ๒ บ้านสระกำแพงใหญ่ หมู่ที่ ๓ บ้านค้อกำแพง หมู่ที่ ๔ บ้านหนองสิม หมู่ที่ ๕ บ้านหนองแปน หมู่ที่ ๖ บ้านก่อ หมู่ที่ ๗ บ้านหนองหัวหมู หมู่ที่ ๘ บ้านหนองม้า หมู่ที่ ๙ บ้านหนองโน หมู่ที่ ๑๐ บ้านหนองเหล็ก หมู่ที่ ๑๑ บ้านหนองกูด หมู่ที่ ๑๒ บ้านสระกำแพงใหญ่ หมู่ที่ ๑๓ บ้านค้อพัฒนา หมู่ที่ ๑๔ บ้านสระกำแพงใหญ |
ทรัพยากรธรรมชาติ
กลุ่มชุดดิน
กลุ่มชุดดินที่พบมากในพื้นที่ตำบลสระกำแพงใหญ่ ลักษณะพื้นที่จะเป็นพื้นที่ลุ่ม ดินเป็นดินร่วนปนทรายสีเทา (กลุ่มชุดดินที่ ๑๗ และ ๒๒) มีเนื้อดินเป็นดินร่วนปนทรายหรือดินร่วนเหนียวปนทราย ดินบนมีสีน้ำตาลหรือสีเทา มีจุดประสีน้ำตาล สีเหลืองหรือสีแดงของศิลาแลงอ่อน บางพื้นที่อาจพบชั้นดินมีลูกรังมากในช่วง ๕๐ ๑๐๐ เซนติเมตร การระบายน้ำเลวไม่ค่อยดีนัก ความอุดมสมบูรณ์ของดินต่ำ เพราะเป็นดินร่วนปนทรายทำให้การอุ้มน้ำและดูดซับธาตุอาหารต่ำ ปฏิกิริยาดินเป็นเป็นกรดจัดมากถึงเป็นกรดจัด มีน้ำท่วมขังในฤดูฝน
แหล่งน้ำธรรมชาติ
ลำน้ำ , ลำห้วย ๑ แห่ง |
แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น
ฝาย ๖ แห่ง บ่อน้ำตื้น ๑๘ แห่ง มีน้ำใช้ตลอดปี ๖ แห่ง มีน้ำใช้ไม่ตลอดทั้งปี ๑๒ แห่ง บ่อโยก ๒๒ แห่ง มีน้ำใช้ตลอดปี ๑ แห่ง มีน้ำใช้ไม่ตลอดทั้งปี ๒๑ แห่ง |
การคมนาคมและขนส่ง
การคมนาคม
ระหว่างตำบล
• ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๒๒๖ กว้าง ๑๒ เมตร เชื่อมระหว่างตำบลสำโรง ตำบลกำแพง ตำบลสระกำแพงใหญ่ ตำบลหนองห้าง |
ภายในตำบล
• ถนนหินคลุก เชื่อมระหว่างบ้านกำแพง บ้านหนองโน บ้านหนองหัวหมู |
การสาธารณูปโภค
การไฟฟ้า |
สภาพเศรษฐกิจ
อาชีพ
ประชาชนในตำบลสระกำแพงใหญ่ร้อยละ ๘๐ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม โดยการทำนาเป็นหลัก ปีละ ๑ ครั้ง เป็นนาปีประเภทนาหว่านและนาดำ โดยอาศัยน้ำจากธรรมชาติคือ น้ำฝน ส่วนอีกร้อยละ ๒๐ ประกอบอาชีพรับจ้าง ค้าขาย และรับราชการ ผลผลิตที่สำคัญของตำบลสระกำแพงใหญ่ ได้แก่
่ ข้าวหอมมะลิ พริก การเลี้ยงสัตว์ไว้ใช้แรงงาน และบริโภค เช่น โค กระบือ สุกร เป็ด ไก่ และการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม
รายได้เฉลี่ยของประชากร
รายได้เฉลี่ยของประชากรต่อครัวเรือน เฉลี่ย ๒๗,๗๒๘ บาทต่อปี
หน่วยธุรกิจ
| โรงสี | ๒๐ แห่ง |
การสาธารณสุข
| โรงพยาบาลของรัฐ ขนาด๙๐ เตียง | ๑ แห่ง |
| สถานีอนามัย | ๑ แห่ง |
| สถานพยาบาลเอกชน | ๒ แห่ง |
| คลินิกแพทย์ | ๕ แห่ง |
| คลินิกทันตแพทย | ๑ แห่ง |
| ร้านขายยาแผนปัจจุบัน/แผนโบราณ | ๘ แห่ง |
| สถานที่ผลิตยาสมุนไพร/อาหารเสริม | ๑ แห่ง |
| กลุ่ม ผสส./อสม. | ๑๔ กลุ่ม |
การศึกษา และศาสนา
สถานศึกษา
- โรงเรียนประถมศึกษา ๒ แห่ง คือ โรงเรียนบ้านค้อกำแพง และโรงเรียนบ้านหนองหัวหมู |
สถาบันและองค์กรทางศาสนา
| วัด | ๓ แห่ง |
| สำนักสงฆ์ | ๓ แห่ง |
| ศาลปู่ตา | ๑๓ แห่ง |
โบราณสถานและสถานที่ท่องเที่ยว
ปราสาทสระกำแพงใหญ่
ตั้งอยู่ในบริเวณวัดสระกำแพงใหญ่ หมู่ที่ ๑ บ้านสระกำแพงใหญ่ อำเภออุทุมพรพิสัย ห่างจากตัวอำเภออุทุมพรพิสัยประมาณ ๒ กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองศรีสะเกษประมาณ ๒๖ กิโลเมตรปราสาท แห่งนี้เป็นปราสาทขอมโบราณขนาดใหญ่ที่สุดในจังหวัดศรีสะเกษ มีลักษณะเป็นปราสาท
๓ หลัง ก่อด้วยอิฐไม่ผสมปูน โดยอาจใช้ยางไม้เป็นตัวเชื่อมประสานระหว่างแผ่นอิฐ ปราสาททั้งสามหลังเรียงกันในแนวทิศเหนือ ใต้ โดยมีทางเข้าด้านทิศตะวันออกเพียงด้านเดียว
ที่บริเวณกรอบประตูโคปุระด้านทิศตะวันออก มีจารึกอักษรขอมโบราณ จำนวน ๒๔ บรรทัด กล่าวถึง ในพ.ศ.๑๕๘๕ (มหาศักราช ๙๖๔) พระกัมรเตงอัญศิวทาส ผู้พิจารณาคุณโทษของ พระสภาแห่งกัมรเตงชคตศรีพฤทเธศวร ร่วมกับพระกัมรเตงอัญคนอื่นๆ ซื้อที่ดินและปักเขตอุทิศถวายแด่ กัมรเตงชคตศรีพฤทเธศวร และได้ซื้อสิ่งของให้แก่บุคคลบางคนด้วย นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงการถวายทาสให้ทำหน้าที่แต่ละปักษ์ กล่าวถึงทรัพย์สินที่ใช้แลกเปลี่ยนในการซื้อ เช่น วัว ทองคำ และภาชนะต่าง ๆ
 |
 |
องค์ประกอบของโครงการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนตำบลสระกำแพงใหญ่
๑) กลุ่มคลังสมอง ( Brain Bank) เพื่อรวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างมีระบบ จากบรรดาผู้รู้หรือปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลหลักในการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และจิตใจ แยกเป็นด้านต่างๆ ดังนี้
ด้านศาสนา ประเพณี พิธีกรรม
• นางทองใส ทิพย์ประโสด อายุ ๖๘ ปี หมู่ ๘ (รำผีฟ้า) |
ด้านศิลปะ และหัตถกรรม
• นายสนิท เสาศิริ อายุ ๕๖ ปี หมู่ที่ ๓ (เครื่องจักสาน) |
ด้านศิลปะการแสดงและดนตรี
• นายสาดี ไชยนาม อายุ ๗๕ ปี หมู่ ๒ (เป่าแคน) |
ด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร
- หมู่ที่ ๑ นายบุญ ระวังชน อายุ ๘๖ ปี |
๒) กลุ่มถ่ายทอดการเรียนรู้วัฒนธรรม ได้แก่ กลุ่มอาชีพ กลุ่มสนใจในกิจกรรมทางวัฒนธรรมต่างๆ โดยใช้แนวพระราชดำริ เศรษฐกิจพอเพียง ส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชน(การผลิต การบริโภค และการตลาด) เน้นการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นและกองทุนหมู่บ้านมาสร้างงาน สร้างอาชีพให้กับชุมชน
โดยรวม และเป็นการสอดรับกับโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ อันจะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาความยากจนของชุมชน และปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด โดยมีกลุ่มถ่ายทอดการเรียนรู้ดังนี้
- กลุ่มทอผ้าไหม ซึ่งมีทุกหมู่บ้านในตำบลสระกำแพงใหญ่ |
๓) แหล่งพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม เพื่อส่งเสริมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมแก่เด็ก เยาวชน และประชาชนในตำบล กิจกรรมดังกล่าวไม่เพียงเฉพาะ
การถ่ายทอดระบบคุณค่า
จากความเชื่อในสังคม ยังเป็นแหล่งความร่วมมือการดำเนินงานและกิจกรรมทางด้านศาสนา
ขนบธรรมเนียมประเพณี จารีตต่างๆ ในชุมชน
ทำให้กระบวนการถ่ายทอดคุณค่าทางศาสนา ความเชื่อและวัฒนธรรมต่าง ๆ นท้องถิ่นเป็นระบบที่ควรได้รับการเลือกสรรกลั่นกรองจากชุมชน
อย่างมีแบบแผนไม่ผิดเพี้ยนไปจากค่านิยมของชุมชนโดยตำบลสระกำแพงใหญ่มีแหล่งพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม คือ วัดสระกำแพงใหญ่
๔) ลานดนตรี กีฬา และการละเล่นพื้นบ้าน รวมทั้งจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อให้ชุมชนได้มีเวทีพบปะสังสรรค์ แสดงออก แลกเปลี่ยนเรียนรู้
ระบบคุณค่าต่างๆ ในชุมชน ตลอดจนการปรึกษาปัญหาทั้งของตนเองและของชุมชนร่วมกัน ได้แก่ ลานดนตรี กีฬา และการละเล่นพื้นบ้านวัด สระกำแพงใหญ่
๕) พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน เพื่อรวบรวมมรดกทางวัฒนธรรมและการจัดแสดงความเป็นมา ทางประวัติศาสตร์ของท้องถิ่นและภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ
ได้แก่ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านตำบลสระกำแพงใหญ่ ตั้งอยู่ที่วัดสระกำแพงใหญ่
๖) ศูนย์สารสนเทศและห้องสมุดชุมชน เพื่อส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน การศึกษาค้นคว้าหาความรู้ทั้งจากภูมิปัญญาในชุมชนระดับอำเภอ ระดับจังหวัด ระดับชาติ และในสังคมโลก มากระตุ้นให้บุคคล ชุมชน นำความรู้เหล่านั้นมาปรับใช้ได้อย่างเหมาะสม ได้แก่
- ห้องสมุดโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดสระกำแพงใหญ่ |
 |
่