พระพุทธมงคลมิ่งเมือง สถานที่ค้นพบและเก็บรักษา    วัดกันทรารมย์ หมู่ที่ 5 ตำบลดูน อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ    เป็นพระพุทธรูปปั้น ปางประทานพร หน้าตัก กว้าง 3 เมตร สูง 9 เมตร ประดิษฐานอยู่กลางลานวัดหน้าอุโบสถวัดกันทรารมย์ หมู่ที่ 5 ตำบลดูน อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ ประวัติความเป็นมา ด้วยเจ้าคณะอำเภอกันทรารมย์ พระครูประภัศร สังฆกิจ ได้นำพระพุทธรูป เก่าแก่องค์หนึ่ง ขนาด หน้าตัก กว้าง 30 ซม. สูง 100 ซม. มาจากวัดบ้านดงกระเตา (ร้าง) เนื้อทองสัมฤทธิ์ ท่านจึงมีดำริว่าให้สร้าง พระพุทธรูปขนาดใหญ่แล้วให้นำพระพุทธรูปองค์นี้บรรจุไว้ ในหน้าอก เพื่อให้ประชาชนได้เคารพกราบไหว้บูชา ให้เป็นพระพุทธรูปประจำอำเภอ ในนาม “พระพุทธมงคลมิ่งเมือง” ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม เป็นศิลปวัตถุเป็นศูนย์รวมจิตใจของ พุทธศาสนิกชนทั่วไป วันเพ็ญเดือน 3 ของทุกปี จะมีพิธีสมโภชเป็นประจำ พระพุทธไสยยาสน์ ปางปรินิพพาน สถานที่ค้นพบ บ้านเจียงอี ตำบลเมืองใต้ อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ สถานที่เก็บรักษา วัดเจียงอีศรีมงคลวราราม (พระอารามหลวงแห่งแรกของจังหวัดศรีสะเกษ) ตำบลเมืองใต้ อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ เป็นพระพุทธไสยาสน์ปางนิพพาน ยาว ๒๗ เมตร ประวัติความเป็นมา พระพุทธไสยาสน์ ปางนิพพาน ยาว ๒๗ เมตร คุณแม่อูบ ภวภูตานนท์ สมทบทุนสร้างถวายในพระวิหาร พระพุทธไสยาสน์มีพระบรมสารีริกธาตุ ทรงบรรจุอยู่ในพระเศียร พระพุทธไสยาสน์ ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม เป็นมรดกทางศิลปะผู้ทำเป็นช่างฝีมือจากช่างคนไทย ช่างคนไทย ผสมกับช่างประเทศลาว ๑. พระวิหารพระพุทธไสยาสน์ เริ่มสร้าง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๘ สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๐ และเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ ปางปรินิพพาน และที่ประดิษฐาน พระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ๒. พระพุทธไสยาสน์ปางปรินิพพาน ยาว ๒๗ เมตร คุณแม่อูบ ภวภูตานนท์ มีพระบรมสารีริกธาตุทรงบรรจุอยู่ในพระเศียร พระพุทธไสยาสน์ ใบเสมาหิน บ้านตะเคียนตะวันออก สถานที่ค้นพบ บ้านตะเคียนรามตะวันออก ตำบลตะเคียนราม อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ทางเข้าถนนลูกรังระยะทาง ๑๐ กิโลเมตร ใบเสมา บ้านตะเคียน ตำบลตะเคียนราม อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งนักโบราณคดี ให้ความเห็นว่า เป็นโบราณวัตถุในพุทธศาสนา ยุคสมัยทวาราวดี อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๓ ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ วัดบ้านพราน ตั้งอยู่ที่   วัดบ้านพราน ตำบลพราน อำเภอขุนหาญ ทับหลังนี้มีความสวยงามมาก เป็นศิลปะสมัยบาปวน ลวดลายชัดเจนสวยงาม ชาวบ้านช่วยกันดูแลรักษาเป็นอย่างดี พระครูวิบูลธรรมวาทีได้นำมาจากภูฝ้าย เก็บรักษาไว้ในบริเวณวัด ระยะทางถนนลูกรัง ห่างจากถนนขุนหาญ-น้ำตกสำโรงเกียรติ แยกเข้าไปอีก 10 กิโลเมตร บานประตูหอไตร วัดหลวงสุมังคลาราม      บานประตูหอไตร มีขนาดสูง 2.70 เมตร กว้าง 0.40 เมตร สลักลายกนก ปนกับลายพรรณพฤกษา และภาพสัตว์หลายชนิด เช่น สิงห์ แรด ลิง ลายเหล่านี้ มีการลงรักปิดทองประดับด้วยกระจกสีเหลืองและสีขาวในบางแห่ง เสมาหิน วัดบ้านไฮ ต.กระแซง สถานที่ค้นพบและเก็บรักษา บ้านไฮ หมู่ที่ ๓ ตำบลกระแซง อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ เป็นเสมาหินกว้าง ๕๐ เซนติเมตร สูง ๕๐ เซนติเมตร ประวัติความเป็นมา มีอายุประมาณ ๑,๐๐๐ ปี ประโยชน์และคุณค่าทางโบราณคดี ใช้ศึกษาประวัติศาสตร์ เป็นมรดกทาง ศิลปะ วัฒนธรรมที่เด่น มีคุณค่า เพื่อให้เยาวชนรุ่นหลัง ได้เกิดความรุ่นหลัง ได้เกิดความภูมิใจรัก และหวงแหนมรดกทางวัฒนธรรมร่วมยุคสมัยทวาราวดี หลักเสมา หลักเสมา วัดบ้านสำโรงพลัน ตำบลสำโรงพลัน อำเภอไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ สถานที่ค้นพบและเก็บรักษา บ้านสำโรงพลัน หมู่ที่ ๑ ตำบลสำโรงพลัน อำเภอไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ สร้างด้วยหินทราย รูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดประมาณ ๕๐ เซนติเมตร สูงประมาณ ๑๕๐ เซนติเมตร ประวัติความเป็นมา เดิมฝั่งดินอยู่ด้านทิศใต้ของวัดสำโรงพลัน ห่างจากวัดประมาณ ๑๐๐ เมตร ปกคลุมด้วยดินจอมปลวก ชาวบ้านขุดดินทำนาพบเข้า จึงได้นำมาที่ วัดสำโรงพลัน สันนิษฐานว่า อาจจะเป็นเสาหลักเขตแดนเมือง ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ หรือเป็นหลักฐาน ทางโบราณคดี ตู้พระธรรมวัดยางใหญ่ สถานที่ค้นพบและเก็บรักษา วัดยางใหญ่ บ้านยาง หมู่ที่ ๖ ตำบลเมืองแคน อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ เป็นตู้พระธรรมใช้เก็บหนังสือโบราณเป็นอักษรขอม อักษรลานนาไทย หนังสือธรรมะ ไม่สามารถนับอายุได้ เป็นใบลานทุกประเภท ลักษณะตู้พระธรรม เป็นลายลงรักปิดทอง ไม่พบอายุแน่ชัด แต่มีก่อน พ.ศ. ๒๔๘๑ ประวัติความเป็นมา ในสมัยพระอุปัชฌาชย์สาย จันทโชโต เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ท่านพระคุณเจ้าได้ตั้งสำนักเรียนขึ้นมีลูกศิษย์ มาเรียนเป็นจำนวนมาก จึงได้ทำการจารึกความรู้ลงในใบลาน แล้วเก็บไว้ในตู้พระธรรม เมื่อพระคุณเจ้าได้มรณภาพ ก็ยังมีลูกศิษย์ได้นำมาใช้ศึกษาเล่าเรียนอีก ในสมัยที่หลวงปู่เครื่อง สุภัทโท บรรพชาเป็นสามเณร ได้เข้ามาศึกษาเล่าเรียน ในสำนักเรียนแห่งนี้ ก็ได้มีโอกาสศึกษาพระธรรมจากใบลานนี้ กรมศิลปากรได้เข้ามาดูแล และประกาศขึ้นทะเบียนแล้ว แต่ไม่ทราบว่า ปี พ.ศ. ใด ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม เป็นที่ศึกษาค้นคว้าพระธรรม และเป็นมรดกล้ำค่รทางประวัติศาสตร์ เจ้าพ่อหลักเมือง      ตั้งอยู่สี่แยกถนนเทพา ตัดกับถนนหลักเมือง ด้านทิศตะวันออกของศาลากลาง ห่างจาก เขตศาลากลาง จังหวัดเพียง ๑๐ เมตร เท่านั้น ศาลหลักเมืองเดิมมีสภาพชำรุดทรุดโทรม เนื่องจากก่อสร้างมานาน จึงไม่สะดวกในการประกอบพิธีกรรมและสักการบูชา ในปี ๒๕๒๙ จังหวัดจึงได้ทำการก่อสร้างศาลหลักเมืองขึ้นใหม่ในบริเวณเดิมโดยได้ขยายบริเวณที่ตั้ง ให้กว้างออกไปอีกการก่อสร้างเป็นแบบจตุรมุข องค์เสาหลักเมืองทำด้วยไม้ชัยพฤกษ์ยอดเสา แกะสลักเป็นรูปหัวใจ เม็ดทรงมัตถะ เส้นผ่าศูนย์กลางาของต้นเสา ๓๐ เซนติเมตร ความสูง จากฐานถึงยอดเสา ๒๒๙ เซนติเมตร สิ้นค่าก่อสร้าง ๓,๖๙๐,๐๐๐ บาท นับเป็นศาลหลักเมือง ที่สวยงามแห่งหนึ่งของประเทศไทย ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม ๑. เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ที่จะทำให้มนุษย์สามารถสืบสานอดีตอันยาวนานของตน และเห็นร่องรอยอารยธรรมความเจริญที่บรรพบุรุษได้สร้างไว้ ๒. เป็นโบราณวัตถุที่ศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจให้กับประชาชนทั่วไปได้กราบไหว้  สักการบูชา     พระบาทน้ำพุ       ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของบ้านศาลา ตำบลโคกตาล อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ ลักษณะเป็นรอยประทับของพระบาท บนลานหิน ยาว ๑๔๓ เซนติเมตร กว้าง ๓๖ เซนติเมตร และ ๔๙ เซนติเมตร ลึก ๑-๒ เซนติเมตร   เรือโบราณ สถานที่ค้นพบ บ้านค้อ หมู่ที่ ๖ ตำบลรังแร้ง อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ สถานที่เก็บรักษา วัดบ้านค้อ หมู่ที่ ๖ ตำบลรังแร้ง อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ สภาพ/ลักษณะ เป็นหัวเรือโบราณไม้ตะเคียน อยู่ในลำน้ำมูล อายุประมาณ ๒๐๐ ปี ยาว ๓ เมตร ตรงกลางหัวเรือกว้าง ๑ เมตร ประวัติความเป็นมา นายสี หล้าธรรม ราษฎรบ้านค้อกับพวก ได้พบเรือในแม่น้ำมูล โดยส่วน หัวเรืออยู่ในเขต อำเภออุทุมพรพิสัย ส่วนตัวเรืออยู่ในเขตอำเภอราษีไศล จึงได้นำหัวเรือมาเก็บรักษาไว้ที่วัดบ้านค้อ จากการตรวจสอบหัวเรือ ดังกล่าว พบว่า เรือดังกล่าวเป็นเรือขุดจากต้นไม้ตะเคียนขนาดใหญ่ทั้งต้น ลักษณะของเรือเป็นรูปกระสวยแหลมตรงปลายหัวมีรอยเจาะรูเพื่อผูก โยงเรือกับหลัก ขนาดกว้าง ๙๒ เซนติเมตร ยาว ๒๙๐เซนติเมตรเรือดังกล่าวน่าจะเป็นเรือพายขนาดใหญ่กระสวยที่ขุดจากต้นไม้ ขนาดใหญ่ต้นเดียว ซึ่งเรือโบราณดังกล่าวนี้ปัจจุบันพบ ๑ ลำ ที่มีสภาพสมบูรณ์ จัดแสดงอยุ่ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ อุบลราชธานี ซึ่งสิ่งนี้ย่อแสดงให้เห็นได้ว่า เรือดังกล่าวนี้น่าจะเป็นพาหนะที่ใช้ อย่างแพร่หลายของประชาชนในอดีต ที่อาศัยอยู่ในบริเวณแม่น้ำมูล หรือในลำน้ำใกล้เคียงในดินแดนแถบจังหวัดศรีสะเกษ-จังหวัดอุบลราชธานี จากลักษณะของ เทคนิคการสร้าง ที่ขุดจากไม้ขนาดใหญ่ ่ทั้งต้นโดยไม่ใช้ตะปู ตลอดจนความเก่าแก่ของเรือลำน้ำ น่าจะมีอายุไม่ต่ำกว่า ๒๐๐ ปีมาแล้ว ประโยชน์และคุณค่าทางวัฒนธรรม ๑. เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญที่จะทำให้มนุษย์สามารถสืบสานอดีตอันยาวนาน ของตน และเห็นร่องรอยอารยธรรม ความเจริญที่บรรพบุรุษได้สร้างไว้ ๒. เป็นโบราณวัตถุที่สำคัญให้เยาวชนรุ่นหลังได้ศึกษา และทราบวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของบรรพบุรุษ ๓. เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของชาวจังหวัดศรีสะเกษ กระตุ้นเศรษฐกิจให้ดีขึ้น