สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอำนาจเจริญ



ผู้ประสานงานวัฒนธรรมอำเภอ

นางสาวสุนันทา ไชยพรรค
นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ

ประวัติเมืองลืออำนาจ
เมืองลืออำนาจ ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๓ โดยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกฐานะบ้านค้อใหญ่คอนชัย ขึ้นเป็นเมือง ชื่อ“เมืองลืออำนาจ” และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ ราชวงศ์เสือ จากเขมราฐ เป็นเจ้าเมืองคนแรก พร้อมทั้งพระราชทานฐานันดรศักดิ์ เป็น “พระอมรอำนาจ” โดยให้เมืองลืออำนาจมีฐานะในความปกครองของเมืองเขมราฐ
พ.ศ. ๒๔๐๑ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระเทพวงศา (บุญสิงห์) เจ้าเมืองเขมราฐ ได้มีใบบอกกราบบังคมทูล ขอตั้งเป็นเมืองอำนาจเจริญ โดยกำหนดให้เมืองอำนาจเจริญขึ้นตรงต่อ เมืองเขมราฐ เช่นเดิม ต่อมาพระอมรอำนาจเห็นว่า ถ้าย้ายเมืองอำนาจเจริญมาขึ้นตรงต่อเมืองอุบลราชธานี จะสะดวกในการติดต่อราชการมาก จึงได้มีใบบอกกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพระองค์ได้โปรดเกล้าฯ ตามความประสงค์
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดิน ให้เป็นไปตามแบบยุโรป ทางราชการได้แต่งตั้งเท้าพระยาในราชวงศ์มาปกครองเมืองอำนาจเจริญติดต่อกันมา โดยตลอดจนถึง ปีพ.ศ. ๒๔๕๕ ได้มีการแต่งตั้งนายอำเภอขึ้นปกครองอำเภออำนาจเจริญ นายอำเภอคนแรก คือ รองอำมาตย์โท หลวงอเนกอำนาจ และต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๕๘ อำนาจเจริญได้ย้ายไปตั้งอยู่ที่บ้านบุ่ง ตำบลบุ่ง ปัจจุบันคือ อำเภอเมืองอำนาจเจริญ
เมื่อทางการได้ย้ายอำเภออำนาจเจริญ ไปตั้งที่ตำบลบุ่งแล้วชุมชนที่ตั้งอำเภออำนาจเจริญเดิมได้ยุบเป็น บ้านอำนาจ ขึ้นการปกครองกับอำเภอบุ่ง (อำเภออำนาจเจริญ) จนกระทั่งวันที่ ๑ เมษายน ๒๕๓๔ ได้มีประกาศ กระทรวงมหาดไทยจัดตั้งเป็น บ้านอำนาจ ตำบลอำนาจ เป็นกิ่งอำเภอลืออำนาจ
ต่อมาวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ได้มีพระราชกฤษฎีกา ยกฐานะกิ่งอำเภอลืออำนาจ เป็น “อำเภอลืออำนาจ”
อำเภอลืออำนาจ ประกอบด้วย ๗ ตำบล ๗๙ หมู่บ้าน

๒. สภาพทางภูมิศาสตร์
๒.๑ สภาพที่ตั้ง
อำเภอลืออำนาจ ตั้งอยู่ที่ บ้านอำนาจ หมู่ที่ ๖ ตำบลอำนาจ ห่างจากจังหวัดอำนาจเจริญทางทิศใต้ตามถนนชยางกูร สาย ๒๑๒ เป็นระยะทาง ๒๐ กิโลเมตร

๒.๒ อาณาเขต
มีพื้นที่การปกครองประมาณ ๒๓๑.๑๔ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ ๑๔๔,๔๖๒.๕๐ ไร่
ทิศเหนือ ติดกับอำเภอเมืองอำนาจเจริญ
ทิศตะวันตก ติดกับอำเภอหัวตะพาน ทิศตะวันออก ติดกับอำเภอพนา
ทิศใต้ ติดกับอำเภอม่วงสามสิบจังหวัดอุบลราชธานี

๒.๓ ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพทั่วไปอำเภอลืออำนาจ เป็นแบบลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อย ถึงค่อนข้างราบ ทอดตัวตอนเหนือ เขตตำบลดงมะยาง ลงสู่ทางตอนใต้เขตตำบลอำนาจ จดลำเซบก มีความสูงจากระดับน้ำทะเล ๑๔๐ เมตรและ ๑๓๐ เมตร ตามลำดับ แหล่งน้ำตามธรรมชาติที่สำคัญ ได้แก่ ห้วยแก ห้วยอีหนั่ง ห้วยดูน ห้วยสิ ห้วยจันลันและห้วยสีโท มีการทำนาในที่ราบ และการเพาะปลูกพืชไร่บนที่ดิน
๒.๔ สภาพดิน
ลักษณะดินในเขตอำเภอลืออำนาจ แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ
ประเภทที่ ๑ ดินในสภาพพื้นที่ราบเกือบราบ เป็นดินลึก มีการระบายน้ำไม่ดี ดินเนื้อปานกลางหรือค่อนข้างเป็นทราย มีความอุดมสมบูรณ์ปานกลาง หรือค่อนข้างต่ำ เหมาะสำหรับการปลูกข้าว ในฤดูฝนสามารถปลูกพืชไร่ต่าง ๆ แต่ต้องมีการปรับปรุงดิน และใส่ปุ๋ยในอัตราที่เหมาะสม ตลอดทั้งต้องคัดเลือกพันธุ์ที่เหมาะสมมาปลูกแต่อาจประสบภาวะแห้งแล้งในช่วงฝนแล้ง ดินประเภทนี้พบในพื้นที่ทางตอนใต้ของอำเภอ ประเภทที่ ๒ ดินบริเวณที่ลาดชันเล็กน้อยถึงชันมาก เป็นดินลึกมีการระบายน้ำได้ปานกลาง เนื้อดินปานกลางหรือค่อนข้างมีเม็ดทราย มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำมีความเหมาะสมในการปลูกพืชอย่างถาวร เช่น พืชไร่หรือ ผลไม้ต่าง ๆ แต่ต้องมีการอนุรักษ์ดินที่ดี และปรับปรุงดินโดยการใส่ปุ๋ยในอัตราที่เหมาะสม ดินประเภทนี้อยู่ในตอนกลางถึงตอนเหนือของอำเภอ

๓. การปกครองและประชากร
๓.๒ อัตรากำลังกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู่ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน
จำแนกเป็น - กำนัน ๗ คน
- สารวัตรกำนัน ๑๔ คน
- แพทย์ประจำตำบล ๗ คน
- ผู้ใหญ่บ้าน (ไม่รวมผู้ใหญ่บ้านที่เป็นกำนัน) ๗๒ คน
- ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านฝ่ายปกครอง ๑๕๘ คน
- ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านฝ่ายรักษาความปลอดภัย ๑๘ คน
รวมทั้งสิ้น ๒๗๖ คน

๓.๓ ราชการส่วนท้องถิ่น มี ๘ แห่งประกอบด้วย
- เทศบาล ๔ แห่ง
- องค์การบริหารส่วนตำบล ๔ แห่ง
๔. ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ
ประชากรส่วนใหญ่ในพื้นที่ ประมาณ ร้อยละ ๘๐ ประกอบอาชีพ เกษตรกรรม มีพื้นที่ ถือครองทั้งสิ้น ๑๓๑,๕๔๒ ไร่ เป็น
- พื้นที่ทำนา ๑๑๓,๔๑๖ ไร่
- ปลูกพืชไร่ ๖,๖๔๕ ไร่
- ปลูกพืชยืนต้นและอื่น ๆ ประมาณ ๒,๗๐๕ ไร่
- นอกจากนั้นเป็นพื้นที่ป่าสงวน ที่สาธารณประโยชน์ที่ประชาชนใช้ร่วมกัน
นอกจากนี้มีอาชีพที่สำคัญ ได้แก่
- ผลิตผ้าไหมที่บ้านเปือย หัวดง ตำบลเปือย
- ผลิตผ้าขิดที่บ้านน้ำท่วม ตำบลเปือย และบ้านกุงชัย ตำบลดงบัง
- และผลิตผ้าวอร์มที่บ้านยางช้า ตำบลอำนาจ
๕. ข้อมูลทางสังคม
๕.๑ ปูชนียสถาน
- พระเจ้าใหญ่ลือชัย วัดบ้านอำนาจ ตำบลอำนาจ ซึ่งถือว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดอำนาจเจริญ
- โบสถ์วัดบ้านอำนาจ ตำบลอำนาจ
- ใบเสมาหินโบราณ ยุคทวารวดีที่วัดโพธิ์ศิลา และโรงเรียนชุมชนเปือยหัวดง บ้านเปือย
ตำบลเปือย ถือว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดอำนาจเจริญ
- ศาลาการเปรียญวัดบ้านไร่ขี ตำบลไร่ขี
๕.๒ ธาตุไม้โบราณ จำนวน ๑ ชิ้น เก็บรักษาไว้ ณ ที่ว่าการอำเภอลืออำนาจ
กล่าวได้ว่า อำเภอลืออำนาจ เป็นถิ่นฐานดั้งเดิมของประชาชนจังหวัดอำนาจเจริญ โดยเห็นได้จากการมีหลักฐานทางโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัฒนธรรมและประเพณีต่าง ๆ ดังนั้น ประชาชนจึงมีความภาคภูมิใจในฐานะที่เป็นชาวจังหวัดอำนาจเจริญเป็นอย่างยิ่ง มีความสามัคคีกลมเกลียวเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน มีการประกอบอาชีพมั่นคง และความคิดเริ่มสร้างสรรค์ประโยชน์แก่ส่วนรวมเป็นอย่างสม่ำเสมอตลอดมา
๕.๓ ด้านสาธารณสุข
โรงพยาบาลชุมชนขนาด ๓๐ เตียง ๑ แห่ง สถานีอนามัย ๑๐ แห่ง โดยมีคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับอำเภอ (คปสอ.) คือ กรรมการจากโรงพยาบาลและสาธารณสุขอำเภอทำงานร่วมกันการพัฒนางานด้านสาธารณสุขอำเภอลืออำนาจได้ดำเนินด้านเชิงรุกและรับ กลยุทธ์รูปแบบต่าง ๆ ได้นำมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย “สุขภาพดีถ้วนหน้า”

๕.๔ ด้านการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
การศึกษา จัดการศึกษาตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษา จนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
แบ่งเป็นโรงเรียนในสังกัดต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
๕.๔.๑ โรงเรียนในสังกัดกรมสามัญศึกษา มีจำนวน ๒ แห่ง คือ โรงเรียนลืออำนาจวิทยาคม
และโรงเรียนมัธยมแมด ๒๕ แห่ง แบ่งเป็น ๔ กลุ่มโรงเรียน มีโรงเรียนในแต่ละกลุ่มมีจำนวนดังนี้

- กลุ่มโรงเรียนโคกกลาง ๗ แห่ง
- กลุ่มโรงเรียนดงบัง ๖ แห่ง
- กลุ่มโรงเรียนเปือยอำนาจ ๗ แห่ง
- กลุ่มโรงเรียนไร่ขี ๕ แห่ง

โดยมีโรงเรียนในโครงการขยายโอกาสทางการศึกษา ๓ แห่ง คือโรงเรียนชุมชนเปือย-หัวดง โรงเรียนบ้านกุงชัย และโรงเรียนบ้านไร่ขี
๕.๔.๒ ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด กรมการศาสนา จำนวน ๒ แห่ง
๕.๔.๓ ศูนย์พัฒนาและดูแลเด็กก่อนวัยเรียนในสังกัดกรมการพัฒนาชุมชน จำนวน ๖ แห่ง
๕.๔.๔ การจัดการศึกษานอกระบบโรงเรียน ที่อยู่ในการดูแลของ ศูนย์บริการศึกษานอก -
โรงเรียน (ศ.บ.อ.) จัดระบบบริการการศึกษา มีจำนวนดังต่อไปนี้
- ห้องสมุดประชาชน ๑ แห่ง
- ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน ๓๗ แห่ง
- การศึกษาสายสามัญ ๑,๐๕๐ แห่ง
- การศึกษาสายอาชีพ ๕ แห่ง
๕.๔.๕ โรงเรียนพระประยัติธรรม แผนกสามัญในสังกัดกรมการศาสนา จำนวน ๑ แห่ง
โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญวัดบ้านไร่ขี
การศาสนา ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ยกเว้นประชากรในหมู่บ้านนาดูน
ตำบลเปือย บ้านดอนชี บ้านจอก ตำบลดงบังบางส่วน ที่นับถือศาสนาคริสต์
ในด้านศาสนานี้ ชาวอำเภอลืออำนาจส่วนใหญ่ยังคงเอาใจใส่ ทำนุบำรุงศาสนา
ประกอบศาสนพิธีตามแนวทางศาสนาอย่างต่อเนื่อง ศาสนาหลายแห่งเป็นแหล่งพักพิงและพัฒนาด้านคุณธรรมให้กับประชาชนได้เป็นอย่างดี เช่น วัดโพธิ์ศิลา บ้านเปือย วัดไร่ขี บ้านไร่ขี เป็นต้น
ศาสนสถาน ในพื้นที่อำเภอลืออำนาจมีข้อมูลเกี่ยวกับศาสนสถาน ดังต่อไปนี้
- วัดพระราชทานวิสุงคามสีมา ๓๑ แห่ง
- สำนักสงฆ์ ๓ แห่ง
- ที่พักสงฆ์ ๔ แห่ง
- โบสถ์คริสต์ ๑ แห่ง
- วัดร้าง ๓ แห่ง
- อุทยานการศึกษา ๔ แห่ง
- วัดพัฒนาตัวอย่าง ๒ แห่ง

ศิลปวัฒนธรรมและประเพณี
การสืบทอดวัฒนธรรมของชาวลืออำนาจส่วนใหญ่ยังคงดำเนินตามฮีตสิบสองครองสิบสี่ ประเพณีบุญ มีประจำทุกเดือน ส่วนประชาชนที่นับถือศาสนาคริสต์ก็จัดพิธีตามแนวทางของศาสนาปฏิบัติสืบต่อกันมา ส่วนประเพณีที่จัดได้ยิ่งใหญ่จนเป็นที่กล่าวว่าเป็นเอกลักษณ์ของอำเภอลืออำนาจ ได้แก่ ประเพณีบุญคูณลานในเดือนยี่ และ ประเพณีบุญบั้งไฟหรือบุญเดือนหก
ส่วนด้านศิลปะนั้นนอกจากการแสดงหมอลำ ในหมู่บ้านฟ้าห่วน ตำบลไร่ขี บ้านน้ำท่วม ตำบลเปือย บ้านดงบัง บ้านดอนชี บ้านกุงชัย ตำบลดงบังแล้ว ยังมีการแสดงกลองยาวในหลายหมู่บ้านมีการตั้งคณะกลองยาว รับแสดงในงานต่าง ๆ

๖. ข้อมูลด้านความมั่นคง
๑. สถานีตำรวจภูธรลืออำนาจ
๒. กองร้อย อส.อ.ลืออำนาจ
๓. ศูนย์ อปพร. ๘ แห่ง
จุดอ่อนของอำเภอลืออำนาจ
๑. ราษฎรมีรายได้น้อย เพราะทำนาได้เพียงปีละ ๑ ครั้ง
๒. พื้นที่ติดลำเซบก มักถูกน้ำท่วมฤดูฝน
๓. พื้นที่บางแห่งมีสภาพดินเค็ม ปลูกพืชไม่ได้
๔. ขาดแหล่งน้ำที่จะทำการเกษตรในฤดูแล้ง
๕. ถนนสายหลักระหว่างตำบลหมู่บ้าน เป็นถนนลูกรังซึ่งมีสภาพเป็นหลุมบ่อมากมายในฤดูฝน
๖. ขาดน้ำประปาในฤดูแล้ง แม้แต่ในเขตเทศบาล
๗. ประชาชนมีค่านิยมเปลี่ยนแปลงไปตามวัตถุนิยม
จุดแข็งของอำเภอลืออำนาจ
๑. ราษฎรมีอุปนิสัยรักสงบ ใฝ่ธรรม ชีวิตเรียบง่ายไม่ค่อยมีคดีอาชญากรรมรุนแรง
๒. มีกลุ่มอาชีพหลายกลุ่ม ซึ่งสามารถพัฒนาให้เข้มแข็งได้
๓. สถานที่ตั้งของอำเภอ อยู่ติดถนนชยางกูร (๒๑๒) ห่างจากจังหวัดอำนาจเจริญ ๒๐ กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดอุบลราชธานี ๕๐ กิโลเมตร
๔. ราษฎรให้ความร่วมมือกับทางราชการดียิ่ง
๕. มีโบราณวัตถุสำคัญ ได้แก่ เสมาพันปี

ภัยคุกคาม (Threats)
๑. ต้นทุนในการผลิตผลผลิตทางากรเกษตรสูง
๒. ขาดการประกันราคาสินค้าทางการเกษตร
๓. ผลผลิตการเกษตรมีราคาไม่แน่นอนและมีความแปรปรวน
๔. ผู้ผลิตจำหน่ายปุ๋ยและยากำจัดศัตรูพืชมีอำนาจต่อรองสูง

โอกาส (Opportunities)
๑. มีช่องทางการจำหน่ายผลผลิตทางการเกษตรได้หลายทาง
๒. มีเทคโนโลยีองค์ความรู้ด้านเกษตรที่สามารถนำมาปรับปรุงโครงสร้างการเกษตร
๓. ทุกภาคส่วนราชการให้การสนับสนุนทั้งทางด้านวิชาการและงบประมาณ
ปัญหาและอุปสรรค
เนื่องจากราษฎรในพื้นที่มีอุปนิสัยรักสงบ ใฝ่ธรรม ชีวิตเรียบง่าย จึงไม่มีปัญหาอุปสรรคแต่อย่างใด
วิสัยทัศน์
“ท้องถิ่นพัฒนา พลานามัยเข้มแข็ง ร่วมแรงวิชาการ บริหารสัมฤทธิ์ เศรษฐกิจพอเพียง”

 

 

จำนวนผู้เยี่ืยมชม

Web Site Counter

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอำนาจเจริญ
ที่ตั้ง :: ศาลากลางจังหวัดอำนาจเจริญ ห้อง ๒๐๕
ตำบลโนนหนามแท่ง อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ ๓๗๐๐๐
โทร. ๐-๔๕๕๒-๓๑๒๔ โทรสาร. ๐-๔๕๕๒-๓๑๒๓